Rouw stapelt zich op: bij elk verlies rouw je opnieuw

Na jaren van somberheid, angsten en schooluitval kreeg ook mijn dochter de diagnose autisme. Net zoals mijn zoon een aantal jaren daarvoor. Misschien had ik verwacht dat het een tweede keer makkelijker zou zijn. Dat ik er inmiddels aan gewend was. Dat ik wist wat me te wachten stond en daardoor beter voorbereid zou zijn. Ik weet nu: zo werkt rouw niet.

Rouw went niet

Rouw is de achterkant van de liefde. En net zoals liefde niet gehalveerd wordt als je een tweede kind krijgt, geldt dat ook voor rouw. Je houdt net zoveel van je tweede kind als van je eerste, en het doet dan ook net zoveel pijn om dat kind te zien worstelen.

Rouw stapelt zich op. Bij elk nieuw verlies – een nieuwe diagnose, een nieuwe tegenvaller, een nieuwe droom die bijgesteld moet worden – rouw je opnieuw. Niet minder. Niet makkelijker. Gewoon opnieuw.

Dat geldt niet alleen voor ouders van een kind met autisme of een beperking. Het geldt voor iedereen die te maken krijgt met verlies op verlies. Voor de partner die zijn geliefde langzaam ziet veranderen. Voor het kind dat zijn ouder ziet achteruitgaan. Elk verlies vraagt zijn eigen rouwproces.

Wat er wél verandert

Is er dan helemaal niets anders na eerdere verlieservaringen? Toch wel.

Jezelf beter leren kennen helpt. Ik weet inmiddels dat ik geneigd ben alles zelf te doen, het te willen ‘fixen’ en niet stil te staan bij mijn pijn. Dat zijn eigenschappen die me vaak van pas komen, maar bij rouw juist in de weg zitten.

Die zelfkennis maakt het mogelijk om valkuilen wat vaker te herkennen en te vermijden. Om eerder steun te zoeken. Om vaker stil te staan bij het verlies in plaats van er doorheen te beuken. Om voldoende rust in te bouwen. Niet omdat het minder pijn doet. Maar omdat je weet dat je de pijn moet toelaten.

Rouw heb je te nemen

Want als je het diepste verdriet in je leven niet kunt toelaten, kun je ook het geluk niet meer ten volle voelen.

Rouw vraagt aandacht, steeds opnieuw. Niet als teken van zwakte, maar als teken dat je iets of iemand hebt verloren waar je van houdt.