Omgaan met levend verlies: rouwen is als roeien met twee riemen
Rouwen kun je vergelijken met roeien in een roeibootje. De twee riemen staan elk voor een kant van je rouwproces. De ene riem richt zich op je verlies, op de pijn en het verdriet. De andere riem richt zich op doorgaan en je aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid.
Om vooruit te komen, heb je beide riemen nodig. Er hoeft geen constant evenwicht te zijn, maar op de lange termijn is het wel nodig om beide te gebruiken. Anders blijf je rondjes draaien.*
Levend verlies: roeien in een storm
Als iemand die je dierbaar is ernstig ziek wordt, een beperking heeft of blijvend verandert door wat hem of haar overkomt, kom je met je bootje in een storm terecht. Of je nu de partner bent, een kind, een ouder of een andere naaste, het vraagt enorme kracht om je bootje drijvende te houden, laat staan om vooruit te varen.
Wat dan vaak gebeurt: je roeit vooral met de riem van doorgaan. Ga maar na. Na de diagnose volgt al snel de drukte van behandelingen, praktische regelzaken, afspraken en aanpassingen. Alles is gericht op je naaste en wat jij kunt doen om hem of haar zo goed mogelijk te ondersteunen. Dat kost niet alleen veel tijd, maar ook veel energie. Voor je eigen verdriet is er nauwelijks ruimte. Er is gewoon geen tijd en gelegenheid voor.
Roeien met de riem van het verlies
Toch is dat precies wat omgaan met levend verlies op termijn vraagt: ook roeien met de andere riem. De riem van het verlies.
Verliesgericht roeien betekent stilstaan bij wat er veranderd is. Bij het leven dat je je had voorgesteld en er nu anders uitziet. Het gaat om het toelaten en verduren van je verdriet, niet om het wegduwen of oplossen.
Dat is zwaar. Maar het biedt ook verlichting. Zeker als je je verdriet kunt delen en er erkenning voor krijgt. De steun van anderen is onmisbaar bij rouw. Van familieleden, vrienden, maar ook van mensen in een vergelijkbare situatie. Rouw heeft getuigen nodig.
Behoefte om stil te staan bij jouw verlies?
Speciaal voor mensen die omgaan met levend verlies bied ik individuele begeleiding. Je ontdekt wat levend verlies voor jou betekent en hoe je met het verdriet kunt omgaan.
Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) verleent in sommige gevallen subsidie voor begeleiding aan gezinnen die te maken hebben met levend verlies. Vijf sessies van een uur worden daarmee vergoed.
Deze metafoor is gebaseerd op de hedendaagse visie op rouw die uitgaat van een slingerbeweging, waarbij degene die rouwt heen en weer beweegt tussen de confrontatie met het verlies en het vermijden ervan (Stroebe & Schut: Duale Procesmodel van Omgaan met Verlies).